W jednej z ostatnio analizowanych przez nas spraw, kluczowe znaczenie miała data śmierci spadkodawcy. Zmarł on bowiem w 2003 roku, a więc w czasie, gdy w polskim systemie podatkowym nie funkcjonowało jeszcze zwolnienie z podatku od spadków i darowizn dla najbliższej rodziny. Choć dziś wiele osób zakłada, że dziedziczenie po najbliższej rodzinie jest automatycznie wolne od podatku, należy wskazać, że nie zawsze tak było.
Przepis wprowadzający pełne zwolnienie dla najbliższych członków rodziny, czyli art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, zaczął obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2007 roku. Co istotne, nie działa on wstecz. O tym, jakie przepisy mają zastosowanie, decyduje moment otwarcia spadku, czyli data śmierci spadkodawcy. W przypadku spadków otwartych przed 2007 rokiem zwolnienie to nie przysługuje – nawet jeśli spadkobiercami są osoby z najbliższej rodziny.
Jakie są tego konsekwencje w praktyce?
W praktyce oznacza to, że spadkobiercy mogą być zobowiązani do zapłaty podatku od spadków i darowizn.
Co do zasady, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Termin na złożenie zeznania SD-3 wynosi jeden miesiąc od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Po otrzymaniu zeznania urząd skarbowy wyda decyzję ustalającą wysokość podatku do zapłaty.
Warto jednak pamiętać, że przy obliczaniu podatku uwzględniana jest kwota wolna od podatku. Obecnie wynosi ona 36 120 zł i pomniejsza podstawę opodatkowania, co może znacząco obniżyć należny podatek do zapłaty.
Niemniej jednak w przypadku spadków sprzed wielu lat, całkowite wyłączenie obowiązku podatkowego nie zawsze jest możliwe.
Ta sytuacja pokazuje, że decydujące są przepisy z dnia otwarcia spadku oraz poprawne ustalenie obowiązków podatkowych, szczególnie gdy chodzi o spadki sprzed wielu lat.
W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości dotyczących kwestii podatkowych zachęcamy do skonsultowania się z doradcą podatkowym.
Autor: Roksana Łuczak – Konsultant podatkowy
Data publikacji: 19 lutego 2026 r.
